Kuroşiyo Uzantısı Bölgesi, Kuzey Pasifik’te atmosferik karbondioksit için en güçlü yutaklardan biri olarak kabul ediliyor. Özellikle yaz aylarıyla kıyaslandığında, bu bölgede insan kaynaklı karbondioksitin daha yüksek miktarlarda okyanus tarafından emildiği biliniyor. Ancak son yıllarda yaşanan fiziksel değişimler, yalnızca karbon döngüsünü değil, tüm deniz sistemini etkileyebilecek boyutlara ulaşmış durumda.
Okyanus yüzeyini düz bir havuz gibi düşünmek büyük bir yanılgı. Bilim insanları uzun süredir okyanusların engebeli ve dinamik yapısını inceliyor; ancak Japonya kıyılarında son dönemde gözlemlenen değişimler “olağanüstü” olarak nitelendiriliyor. Dünyanın en güçlü yüzey akıntılarından biri olan ve “Kara Akıntı” olarak bilinen Kuroşiyo Akıntısı, tarihsel rotasından saparak kuzeye yöneldi. Bu sapma, bölgede ciddi çevresel riskleri de beraberinde getiriyor.
Denizleri çoğu zaman küvet ya da havuz gibi, dümdüz bir yüzey olarak hayal ederiz. Oysa rüzgârlar ve yerçekimi, deniz suyunun bazı bölgelerde birikmesine neden olur. Özellikle büyük okyanusların batı sınırlarında, sıcak suyu taşıyan güçlü yüzey akıntıları hızla kutuplara doğru ilerler. Bu hareket, deniz yüzeyinde eğimler ve seviye farkları oluşturur.
Zaten düzensiz olan okyanus yüzeyi, son yıllarda daha da değişken bir hâl aldı. Uydu ölçümleri, denizlerde adeta su tepeleri ve çukurları oluştuğunu ortaya koyuyor. Bu değişimlerin en belirgin yaşandığı yer ise Japonya kıyıları. Japonya açıklarında bazı bölgelerde deniz seviyesi her yıl yaklaşık 2,5 santimetre yükselirken, hemen yakınındaki başka bir bölgede çok daha hızlı bir düşüş gözlemleniyor.
Bilim insanlarına göre bu çarpıcı farkın temel nedeni, dünyanın en güçlü okyanus akıntılarından biri olan Kuroşiyo Akıntısı’nın yer değiştirmesi.
Okyanus içindeki dev bir nehir
Kuroşiyo Akıntısı, Amazon Nehri’nin taşıdığı su miktarının 200 katından fazlasını taşıyor. Ekvator yakınlarından doğan bu dev akıntı, Japonya’ya doğru ilerliyor ve normal koşullarda Tokyo açıklarında doğuya yönelerek Pasifik Okyanusu’na açılıyor.
Ancak son yıllarda bu düzen bozuldu. Özellikle “Kuroşiyo Uzantısı” olarak adlandırılan bölüm, Japonya kıyıları boyunca belirgin biçimde kuzeye kaydı. Bazı noktalarda bu sapmanın 500 kilometreye ulaştığı belirtiliyor.
Bu olağandışı hareket, bölgede daha önce görülmemiş sıcaklık artışlarına yol açtı. Japonya’nın kuzeydoğusundaki Sanriku kıyılarında, deniz suyu sıcaklığı 6 dereceye kadar yükseldi ve bu durum iki yıl boyunca devam etti. Bilim insanları, bu ölçekte ve bu kadar uzun süreli bir ısınmanın daha önce hiç gözlemlenmediğini vurguluyor.
Uzmanlara göre Kuroşiyo Akıntısı’ndaki bu kayma, yalnızca deniz sıcaklıklarını değil; balıkçılığı, ekosistemleri, hava olaylarını ve okyanusların karbon yutak kapasitesini de derinden etkileyebilecek potansiyele sahip.
