Yeni bir araştırma, çölün kenarlarında oluşturulan orman kuşağının artık atmosferden saldığından daha fazla karbon emdiğini ortaya koydu.
Yaklaşık 337 bin kilometrekare büyüklüğündeki Taklamakan Çölü, yılın büyük bölümünde nemli havayı engelleyen yüksek dağlarla çevrili. Bu nedenle bölge uzun süre bitki yaşamı açısından neredeyse “biyolojik boşluk” olarak görülüyordu.
Ancak Çin’in onlarca yıldır yürüttüğü ağaçlandırma çalışmaları bu tabloyu değiştirmeye başladı.
“Büyük Yeşil Duvar” projesi
Çin hükümeti 1978 yılında çölleşmeyle mücadele için Üç-Kuzey Barınak Kuşağı Programını başlattı. Bu proje kamuoyunda genellikle “Büyük Yeşil Duvar” olarak biliniyor.
Projenin hedefi, Taklamakan ve Gobi çöllerinin çevresinde dev bir orman kuşağı oluşturmak.Bugüne kadar elde edilen sonuçlar oldukça dikkat çekici:
|
Veri |
Değer |
|
Taklamakan Çölü Alanı |
337.000 km² |
|
1949 Orman Oranı |
%10 |
|
Güncel Orman Oranı |
%25+ |
|
Dikilen Ağaç Sayısı |
66 milyar+ |
|
Islak Mevsim Yağışı |
Ayda ortalama 16 mm |
2024 yılında Çin, Taklamakan Çölü’nün çevresini tamamen bitki örtüsüyle çevrelediğini açıkladı.
Çöl gerçekten karbon emiyor mu?
Araştırma sonuçları Proceedings of the National Academy of Sciences dergisinde yayımlandı.
Bilim insanları son 25 yılın uydu verilerini inceleyerek şu faktörleri analiz etti:
yağış miktarı,
bitki örtüsünün genişlemesi,
fotosentez oranları,
atmosferdeki karbondioksit akışı.
Çalışmada ayrıca küresel karbon hareketlerini izleyen NOAA’nın Karbon Takipçisi modeli kullanıldı.
Sonuçlara göre özellikle Temmuz–Eylül arasındaki ıslak mevsimde, çölün kenarlarında artan bitki örtüsü fotosentezi hızlandırıyor. Bu süreçte atmosferdeki CO₂ seviyesi 416 ppm’den 413 ppm’e kadar düşebiliyor.
Bilim insanları ne diyor?
Araştırmanın yazarlarından, California Institute of Technology ve NASA Jet Propulsion Laboratory araştırmacısı Yuk Yung, çalışmanın önemini şöyle özetliyor:
İnsan müdahalesinin en kurak manzaralarda bile karbon tutumunu artırabileceğini ilk kez net şekilde görüyoruz.
Bu durum, çölleşmeyle mücadelede ekolojik mühendisliğin işe yarayabileceğini gösteren ilk büyük örneklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Tartışmalar sürüyor
Her ne kadar proje önemli sonuçlar üretmiş olsa da bazı uzmanlar temkinli.
Eleştirilerin başlıca nedenleri:
Ağaçların uzun vadede su ihtiyacı
Tek tip ağaçlandırmanın ekosisteme etkisi
Çöl ikliminde sürdürülebilirlik
Buna rağmen araştırmacılar, Taklamakan çevresindeki bu modelin dünyadaki diğer çöl bölgeleri için bir referans oluşturabileceğini düşünüyor.
